เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา ดวงอาทิตย์ได้เกิดการปะทุรุนแรงหรือ Solar Flare ระดับ X1.95 พร้อมปลดปล่อยมวลโคโรนา (CME) พุ่งตรงมายังโลกด้วยความเร็วสูงกว่า 1,000 กิโลเมตรต่อวินาที ส่งผลให้ NOAA (องค์การบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ) ประกาศเฝ้าระวังพายุแม่เหล็กโลกระดับ G4 (Severe) ในวันที่ 20 มกราคมนี้
พายุแม่เหล็กโลก G4 คืออะไร?
ระดับ G4 ถือเป็นระดับ "รุนแรงมาก" (จากทั้งหมด 5 ระดับ) เกิดจากอนุภาคที่มีพลังงานสูงจากดวงอาทิตย์เข้าปะทะกับสนามแม่เหล็กโลก ทำให้เกิดความปั่นป่วนของกระแสไฟฟ้าและคลื่นวิทยุในชั้นบรรยากาศ
5 ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น (ระดับสากล)
แม้ว่าพายุนี้จะดูน่ากังวล แต่ส่วนใหญ่จะส่งผลกระทบต่อเทคโนโลยีในระดับสูงและพื้นที่ใกล้ขั้วโลก ดังนี้:
1.ปรากฏการณ์แสงเหนือ-แสงใต้ (Aurora): จะมองเห็นได้ชัดเจนและลามไปถึงพื้นที่ละติจูดต่ำ (ประมาณ 45 องศา) ซึ่งปกติจะไม่ค่อยได้เห็น
2.ระบบโครงข่ายไฟฟ้า: ระบบควบคุมแรงดันไฟฟ้าอาจเกิดความเสียหายได้ในวงกว้าง หากไม่มีการป้องกันที่ดีพอ
3.ดาวเทียมและยานอวกาศ: อาจเกิดประจุไฟฟ้าสะสมที่พื้นผิว ทำให้ระบบการสื่อสารหรือการควบคุมทิศทางขัดข้อง
4.โครงสร้างพื้นฐานใต้ดิน: อาจเกิดกระแสไฟฟ้าเหนี่ยวนำขึ้นในท่อส่งน้ำหรือท่อก๊าซเหล็กขนาดใหญ่
5.การสื่อสารไร้สาย: สัญญาณวิทยุความถี่สูง (HF) อาจขาดหายเป็นระยะ ซึ่งกระทบต่อการบินและการสื่อสารทางไกล
คนไทยต้องเตรียมตัวอย่างไร?
ข่าวดีคือ: ประเทศไทยตั้งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ซึ่งมีสนามแม่เหล็กโลกคุ้มกันหนาแน่น ทำให้ "ไม่ได้รับผลกระทบโดยตรง" ต่อสุขภาพหรือชีวิตประจำวัน
อย่างไรก็ตาม เพื่อความไม่ประมาท นี่คือสิ่งที่เราควรทราบ:
ผู้ใช้ GPS ความแม่นยำสูง: ในวันที่ 20 ม.ค. ระบบนำทางอาจมีความคลาดเคลื่อนเล็กน้อย (เช่น งานสำรวจหรืองานเกษตรอัจฉริยะ)
การสื่อสารทางวิทยุ: กลุ่มวิทยุสมัครเล่นหรือการสื่อสารข้ามประเทศอาจมีสัญญาณรบกวน
ไม่ต้องตื่นตระหนก: พายุแม่เหล็กโลกไม่ใช่พายุลมพายุฝน ไม่ทำให้เกิดน้ำท่วมหรือบ้านเรือนพังเสียหาย และไม่ส่งผลเสียต่อร่างกายมนุษย์โดยตรง
ติดตามข่าวสาร: ตรวจสอบข้อมูลจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ เช่น สมาคมดาราศาสตร์ไทย เพื่อป้องกันข่าวลือ (Fake News)
สรุป: พายุแม่เหล็กโลกครั้งนี้เป็นเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าติดตามมากกว่าน่ากลัว สำหรับคนไทยถือเป็นโอกาสดีที่จะได้ศึกษาเรื่องอิทธิพลของดวงอาทิตย์ที่มีต่อโลกครับ
พายุแม่เหล็กโลก G4 คืออะไร?
ระดับ G4 ถือเป็นระดับ "รุนแรงมาก" (จากทั้งหมด 5 ระดับ) เกิดจากอนุภาคที่มีพลังงานสูงจากดวงอาทิตย์เข้าปะทะกับสนามแม่เหล็กโลก ทำให้เกิดความปั่นป่วนของกระแสไฟฟ้าและคลื่นวิทยุในชั้นบรรยากาศ
5 ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น (ระดับสากล)
แม้ว่าพายุนี้จะดูน่ากังวล แต่ส่วนใหญ่จะส่งผลกระทบต่อเทคโนโลยีในระดับสูงและพื้นที่ใกล้ขั้วโลก ดังนี้:
1.ปรากฏการณ์แสงเหนือ-แสงใต้ (Aurora): จะมองเห็นได้ชัดเจนและลามไปถึงพื้นที่ละติจูดต่ำ (ประมาณ 45 องศา) ซึ่งปกติจะไม่ค่อยได้เห็น
2.ระบบโครงข่ายไฟฟ้า: ระบบควบคุมแรงดันไฟฟ้าอาจเกิดความเสียหายได้ในวงกว้าง หากไม่มีการป้องกันที่ดีพอ
3.ดาวเทียมและยานอวกาศ: อาจเกิดประจุไฟฟ้าสะสมที่พื้นผิว ทำให้ระบบการสื่อสารหรือการควบคุมทิศทางขัดข้อง
4.โครงสร้างพื้นฐานใต้ดิน: อาจเกิดกระแสไฟฟ้าเหนี่ยวนำขึ้นในท่อส่งน้ำหรือท่อก๊าซเหล็กขนาดใหญ่
5.การสื่อสารไร้สาย: สัญญาณวิทยุความถี่สูง (HF) อาจขาดหายเป็นระยะ ซึ่งกระทบต่อการบินและการสื่อสารทางไกล
คนไทยต้องเตรียมตัวอย่างไร?
ข่าวดีคือ: ประเทศไทยตั้งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ซึ่งมีสนามแม่เหล็กโลกคุ้มกันหนาแน่น ทำให้ "ไม่ได้รับผลกระทบโดยตรง" ต่อสุขภาพหรือชีวิตประจำวัน
อย่างไรก็ตาม เพื่อความไม่ประมาท นี่คือสิ่งที่เราควรทราบ:
ผู้ใช้ GPS ความแม่นยำสูง: ในวันที่ 20 ม.ค. ระบบนำทางอาจมีความคลาดเคลื่อนเล็กน้อย (เช่น งานสำรวจหรืองานเกษตรอัจฉริยะ)
การสื่อสารทางวิทยุ: กลุ่มวิทยุสมัครเล่นหรือการสื่อสารข้ามประเทศอาจมีสัญญาณรบกวน
ไม่ต้องตื่นตระหนก: พายุแม่เหล็กโลกไม่ใช่พายุลมพายุฝน ไม่ทำให้เกิดน้ำท่วมหรือบ้านเรือนพังเสียหาย และไม่ส่งผลเสียต่อร่างกายมนุษย์โดยตรง
ติดตามข่าวสาร: ตรวจสอบข้อมูลจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ เช่น สมาคมดาราศาสตร์ไทย เพื่อป้องกันข่าวลือ (Fake News)
สรุป: พายุแม่เหล็กโลกครั้งนี้เป็นเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าติดตามมากกว่าน่ากลัว สำหรับคนไทยถือเป็นโอกาสดีที่จะได้ศึกษาเรื่องอิทธิพลของดวงอาทิตย์ที่มีต่อโลกครับ
